DEHB Belirtileri: Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite ve Dürtüsellik

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri temel olarak dikkat eksikliği , hiperaktivite ve dürtüsellik olmak üzere üç ana başlık altında toplanır . Bu belirtiler kişinin yaşına (çocuk veya yetişkin) ve cinsiyetine göre farklılık gösterebilir.

İşte en yaygın DEHB belirtileri:

1. Dikkat Eksikliği Belirtileri

Bu belirtiler genellikle zihinsel çaba gerektiren işlerde ortaya çıkar:

• Detayları gözden kaçırma: Ödevlerde veya iş projelerinde basit hatalar yapmak.
• Odaklanma güçlüğü: Bir görev üzerinde uzun süre çalışamamak veya oyun oynarken dikkatinin çabuk dağılması.
• Dinlemiyormuş gibi görünmek: Kendisiyle doğrudan konuşulduğunda bile zihni başka yerdeymiş izlenimi vermek.
• Organizasyon sorunları: Eşyalarını sık sık kaybetmek, görevleri sıraya koyamamak ve zaman yönetimi yapamamak.
• Kaçınma davranışı: Uzun süreli zihinsel çaba gerektiren (okuma, rapor yazma vb.) işlerden uzak durmak veya bunları sürekli ertelemek.

2. Hiperaktivite (Aşırı Hareketlilik) Belirtileri

Fiziksel enerji seviyesinin yüksekliği ile kendini gösterir:

• Yerinde duramama: Oturduğu yerde sürekli kıpırdanmak, el ve ayaklarını oynatmak.
• Aşırı konuşma: Karşısındakine fırsat vermeden veya bağlamdan kopuk şekilde çok konuşmak.
• Sessizce vakit geçirememe: Oyun oynarken veya bir hobiyle uğraşırken sessiz kalmakta zorlanmak.
• Sürekli hareket halinde olma: Sanki "motor takılmış gibi" sürekli bir şeylerle meşgul olma hali.

3. Dürtüsellik Belirtileri

Sonuçlarını düşünmeden hareket etme eğilimidir:

• Sıra bekleyememe: Oyunlarda veya kuyruklarda kendi sırasının gelmesine sabredememek.
• Söz kesme: Başkalarının cümlelerini tamamlamak veya konuşmanın ortasına dalmak.
• Düşünmeden tepki verme: Sorulan soruların tamamlanmasını beklemeden cevap vermek.

Yaş ve Gruplara Göre Farklılıklar

• Yetişkinlerde: Çocuklardaki fiziksel hareketliliğin yerini genellikle içsel bir huzursuzluk , kronik unutkanlık ve iş performansında düşüş alabilir.
• Kadınlarda: Belirtiler genellikle daha "içseldir". Dışarıdan fark edilen hiperaktivite yerine duygusal düzenleme bozukluğu , düşük öz saygı ve hayal kurma eğilimi daha baskın olabilir.
• Çocuklarda: Belirtiler genellikle 12 yaşından önce, çoğunlukla okul ortamında (kurallara uymama, ödevleri bitirememe) fark edilir.

Not: Bu belirtilerin DEHB tanısı alabilmesi için en az iki farklı ortamda (ev, okul, iş gibi) gözlemlenmesi ve günlük yaşamı belirgin şekilde zorlaştırması gerekir. Tanı süreci için bir psikiyatri uzmanına danışılması önerilir.